خانهء خود محبوس ساخته تا هنگامىكه عثمان به خلافت نشسته ، او را براى قصاص به عثمان تحويل داده است « 1 » . 5 - هيچ‌يك از مهاجران و انصار و ياران پيغمبر و مسلمانان ، عمل عبيد اللّه را در قتل هرمزان صحه نگذاشته‌اند ، و آن را مانند قتل بدون دليل يك مسلمان محكوم ساخته‌اند . و حتى عثمان كه در نجات عبيد اللّه از مرگ تلاش بسيار مىكرد در جلسهء مشاوره‌اى كه بلافاصله پس از جلوس بر مسند خلافت براى نظر در امر عبيد اللّه ، كه هنوز محبوس بود ، تشكيل داد ، اين مطلب را كه او با عمل خود خللى در اسلام وارد ساخته پنهان نتوانست كرد ، الا اين‌كه گفت چون من متولى امر مسلمانان هستم حق قصاص را كه مسلمانان بر گردن عبيد اللّه دارند به ديه تبديل مىكنم و آنگاه ديهء او را از مال خود پرداخت و عبيد اللّه را از زندان آزاد ساخت « 2 » . و اين امر نشان مىدهد كه در نظر معاصران هم لااقل تا آنجا كه در تواريخ رسمى منعكس است عمل عبيد اللّه بىدليل بوده است . 6 - عبيد اللّه بن عمر هرچند با اين اقدام عثمان رسما از قصاص معاف شد و آزاد گرديد ولى در نظر آن دسته از مسلمانان كه اجراى احكام اسلامى را برتر از هرملاحظه‌اى ديگر مىدانستند ، او هم‌چنان محكوم و در گرو خون هرمزان بود ، و در نظر آنان عثمان نيز به سبب سستى در اجراى حكم قصاص مستوجب ملامت مىبود . نوشته‌اند نخستين بار كه عثمان در خلافت خود به منبر رفت و دربارهء هرمزان سخن گفت و او را عفو كرد على بن ابى طالب كه جز به اجراى احكام الهى نمىانديشيد در آن مجلس خطاب به عثمان با اشاره به عبيد اللّه بن

--> ( 1 ) . طبرى ، ج 5 ، ص 2795 و 2796 . ( 2 ) . مرجع سابق ج 5 ، ص 2795 و 2796 . و بنابر آنچه بلاذرى در انساب الاشراف نقل كرده عثمان در نخستين روز خلافت به منبر رفت و گفت كه تقدير چنين بوده كه عبيد اللّه هرمزان را به قتل رساند و هرمزان از مسلمانان بود و وارثى جز مسلمانان ندارد و من كه پيشواى شما هستم از او گذشتم ، آيا شما هم مىگذريد گفتند : بلى » در اين‌جا سخنى از پرداختن ديه نيست . « انساب الاشراف ، ص 24 تصحيح و چاپ H . D . F . Goitein , at the university press Jerusalem , 1936 .